Column
Progressieve stijging van aantal afhakende studenten in het 1e jaar
2-4-2009 - Sylvia Moes
Veroorzaakt door verkeerde keuze van studenten of een opeenstapeling van problemen?
Ik verbaas mij er steeds meer over. Hoe komt het toch dat het percentage studenten dat uitvalt in het eerste jaar alleen maar stijgt? Maar liefst 35% van de VWO-studenten haakte af in 2007/2008. Het jaar daarvoor lag dat percentage nog op 31%!!
Onderzoekers geven aan dat deze groep studenten “een verkeerde keuze” maakt. Daar zal best wat inzitten. Maar is het probleem zo langzamerhand niet veel groter geworden dan dat?
De vragen die bij mij opkomen zijn:
- Hoe aantrekkelijk is het onderwijs voor deze generatie?
- Hoe gedifferentieerd is het onderwijs?
- Hoe wordt omgegaan met verschillende leerstijlen?
- Hoe wordt er omgegaan met verschillende niveaus, One size doesn’t fit all, right?
- Welke rol kan ICT hierin spelen?
- Hoe inspirerend is een selecte groep docenten die zich liever bezig houdt met het doen van onderzoek en het schrijven van publicaties?
- Wat is de rol van grootschaligheid op de universiteiten?
- Hoe is het gesteld met de basiskennis van deze studenten als zij de instelling betreden? Wat weten wij daarvan en hoe begeleiden wij hen hierbij?
Ik zie tot nu toe slechts deeloplossingen!
Ik zie helaas dat er vol goede moed veel energie gestoken wordt in het creëren van deeloplossingen om nieuwe studenten beter te begeleiden in hun keuze. Wij gaan nu massaal over tot het houden van intakegesprekken, het liefst voor de zomervakantie voordat onze nieuwe studenten aantreden. Dit is waarschijnlijk een goed initiatief, cijfers over resultaten moeten dit nog bevestigen, maar is deze oplossing niet een beetje mager?
Op welke manier zou bestaande content een rol kunnen spelen in het begeleiden van de studiekeuze? Immers: steeds meer colleges worden geregistreerd. Zou je daar geen “previews” van beschikbaar kunnen stellen aan aspirant-studenten? Beelden zeggen immers meer dan al die woorden van één persoon. En dan de digitale opdrachten en toetsen…. Zouden die geen aardig beeld kunnen geven van de inhoud? Ik vind het jammer dat de oplossingen die nu bedacht worden slechts face-to-face zijn (één op één), en dat bestaande middelen buiten beschouwing worden gelaten. Wat mij betreft ligt er een uitdaging om onze studenten “cross mediaal” te informeren, waarbij face-to-face slechts een aspect is…
Sommige opleidingen kiezen “selectie aan de poort”. Ook dat zal best nuttig zijn, maar wordt er bij deze selectie dan meteen even gekeken naar je leerstijl en niveau? Zodat de kwaliteit van onderwijs na de poort enigszins op jouw situatie is afgestemd?
Verder zijn wij er ook al achter dat het opdelen van grote groepen studenten in kleinere werkgroepjes zijn vruchten afwerpt. Aha, meer interactie werkt dus, maar och nee, ook hier weer een face-to-face-gedachte.
Wat mij betreft bundelen wij deze “deeloplossingen” en vullen we ze aan met bestaande middelen. Ik zou wel eens willen zien wat dat voor resultaten oplevert!
De inzet van ICT in hoger onderwijs
Tot nu toe wijst de praktijk uit dat wat wij “vroeger” analoog deden, nu digitaal doen. Een schrijnend voorbeeld is dat teksten massaal gedigitaliseerd worden (ja, nog steeds!) en dan in zijn totaliteit op leeromgevingen worden ontsloten. Vervolgens printen studenten dit op hun beurt uit, om deze grote hoeveelheid informatie tot zich te nemen. Het beeld dat dit bij mij oproept is: Van analoog naar digitaal en printen maar!
Een ander schrijnend voorbeeld is dat een aantal docenten PowerPoints voorleest. Wat is daar de meerwaarde van? Ik zie met lede ogen aan hoe meer dan de helft van zo’n collegezaal werkelijk inzakt!
Jammer, want er is al zoveel ontwikkeld! En als wij zien wat hier werkelijk van wordt geïntegreerd….Kijk eens naar al die repositories die met elkaar zijn verbonden en miljoenen leerobjecten (videomateriaal, foto’s, animaties) bevatten. Een concreet voorbeeld? Het initiatief van “Globe”, waarbij wereldwijd miljoenen leerobjecten ontsloten zijn uit o.a. Amerika, Canada, Europa, Japan en Australië via één interface.
Wat is er voor nodig om docenten hun onderwijs werkelijk te laten transformeren van “digitaal leren” naar een “aantrekkelijk mix van interactieve elementen”, waar “face-to-face” ook een deel van uitmaakt? Welke rol kunnen “onderwijsondersteuners” hierin spelen? In mijn optiek moeten specialismen op het gebied van didactiek, techniek en content (beter) samenwerken, om dit soort vraagstukken in zijn totaliteit te behandelen. Het creëren van deeloplossingen moet nu eens voorgoed tot de verleden tijd gaan behoren.
En wat te doen met een (groot) aantal docenten dat aangeeft dat zij liever helemaal geen onderwijs geeft?
Is het überhaupt verstandig om een groot aantal wetenschappers verplicht te stellen tot het geven van onderwijs? Zal deze formule ooit succesvol kunnen worden, ondanks de inzet van middelen? Is het eerlijk om van deze groep mensen te vragen om studenten te inspireren? Of moeten wij hier een andere oplossing voor vinden? Zou dat niet beter zijn voor alle partijen? En zo ja, op welke manier kunnen wij hun expertise dan wel inzetten? Misschien wel heel gericht en beperkt, maar op zo’n manier dat zij daar ook plezier aan beleven?
Ik heb ook niet alle wijsheid in pacht!
Ik besef mij maar al te goed dat het oplossen van het totale vraagstuk niet eenvoudig is. Maar ik ben van mening dat het hoog tijd wordt om krachten te bundelen en een werkelijke transformatie te realiseren naar interactief leren. Daarom lijkt het mij zinvol om hierover met elkaar in discussie te gaan en na te denken over mogelijke oplossingen. Wellicht zijn er reeds een aantal antwoorden geformuleerd die succesvol worden toegepast. Ik wil deze toepassingen graag leren kennen, en ik denk niet dat ik de enige ben!
Het is hoog tijd voor duurzame innovatie die er toe doet! Met als doel dat straks onze studenten wat gemotiveerder zijn en wellicht niet zo snel uitvallen.
Neem daarom deel aan de discussie op de LinkedIn groep van Surfspace.
Sylvia Moes, Vrije Universiteit