Scriptie: "Bloggend leren"

Publicatie

Bloggend leren

- Maarten Kremers (student, Universiteit van Tilburg)

Voor zijn afstudeerscriptie onderzocht student Informatiekunde Maarten Kremers praktijkvoorbeelden van inzet van weblogs in het academisch onderwijs in Nederland. Ook vergeleek hij verschillende open source weblog toepassingen voor universiteiten aan de hand van een selectie- en evaluatiemodel voor open-source software. Drupal scoorde daarin het best. Hieronder een toelichting van Maarten Kremers op zijn scriptieonderzoek.

Keuze voor het onderwerp

De keuze om het fenomeen weblogs te gaan onderzoeken is voor mij definitief gevallen tijdens de CWIS bijeenkomst in juni 2005 over weblogs, webfeeds & wiki’s. Al langer was ik wel al enigszins bekend met de social software applicaties, maar na deze bijeenkomst was ik definitief verkocht. Nieuwe en innovatieve technologieën hebben altijd al mijn interesse gehad en met deze toepassingen vond ik een mooie combinatie van innovatieve technologie en de mogelijkheid om met deze technologie gemakkelijk met anderen ideeën uit te wissen. Een combinatie die ik nog steeds ontzettend boeiend vind. In overleg met mijn begeleider Leo Remijn hebben we besloten om te gaan onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van weblogs binnen het wetenschappelijk onderwijs en welke weblog-applicatie geschikt is om in te zetten binnen het wetenschappelijk onderwijs.

Weblogs

Binnen mijn scriptie ga ik eerst in op wat social software in het algemeen is en weblogs in het bijzonder zijn. Interessant is nog om te vermelden hoe weblogs mooi binnen het plaatje van het Web 2.0 vallen, zoals beschreven door O'Reilly CEO Tim O’Reilly. Hij ziet de nieuwe generatie van het web als een serie toepassingen van nieuwe en innovatieve technologieën. Hij splitst het Web 2.0 in twee ontwikkelingen uiteen:

enerzijds ontwikkelt het web zich technisch tot platform (i.p.v. medium) waarbij er steeds meer webservices komen.
anderzijds vormt het web zich voor de gebruiker steeds meer tot read/write web; een web waarin er echt tweerichtingsverkeer ontstaat. Weblogs en ook andere soorten social software behoren duidelijk tot die nieuwe generatie. Een gebruiker kan zelf eenvoudig een weblog starten zonder de noodzaak kennis te hebben van bijvoorbeeld HTML en een lezer van een weblog kan eenvoudig een commentaar-posting achterlaten bij op weblog: een voorbeeld van een lezer die schrijver wordt.

Modellen inzet weblogs binnen wetenschappelijk onderwijs

Voor mijn scriptie heb ik drie modellen bekeken die kijken naar de inzet van weblogs in het onderwijs:

Robert-Jan Simons heeft een model op gesteld van zeven pijlers ten behoeve van digitale didactiek. Wil ICT een toevoegde waarde hebben voor de ondersteuning van de leerprocessen, dan dient het onderwijs te worden ingericht gebaseerd op de genoemde zeven pijlers. Binnen deze zeven pijlers komen duidelijk kenmerken van de constructivistische metafoor naar voren. Wilfred Rubens heeft deze zeven pijlers toegepast op het onderwijs waar weblogs een ondersteunende rol spelen in de leerprocessen.
Een andere beschouwing komt van Henri Farrell: hij heeft vijf punten opgesteld op welke wijze weblogs binnen het onderwijs een functie kunnen vervullen.
Tot slot heeft Leslie een matrix opgesteld met voorbeelden van hoe weblogs door docenten en studenten kunnen worden ingezet.

Te constateren is dat door een goede inzet van weblogs ter ondersteuning van het onderwijs, hierin zeker een didactische meerwaarde te behalen valt.

Toepassingen van weblogs binnen het wetenschappelijk onderwijs

Binnen mijn scriptie heb ik gekeken op welke wijze weblogs op dit moment worden in gezet binnen het (wetenschappelijk) onderwijs. Ik heb een viertal verschillende casestudies onderzocht.

De casestudies waren alle vier anders van opzet, maar te constateren is dat ze alle vier in wezen hetzelfde nastreven:

een mogelijkheid voor de student om zijn of haar gedachten en ideeën kritisch weer te geven en op zijn of haar (studie-)voortgang kritisch te reflecteren.
de mogelijkheid, dit benadrukt de interactiviteit, van medestudenten en docenten om op de inhoud te kunnen reageren, waardoor een conversatie ontstaat tussen auteur en lezer.

In hoeverre en op welke wijze worden op dit moment weblogs binnen het Nederlandse wetenschappelijk onderwijs ingezet? In mijn scriptieonderzoek zijn weblogs ter ondersteuning van het onderwijs nauwelijks aangetroffen. Wel wil ik hier graag twee interessante ontwikkelingen onder de aandacht brengen:

de Universiteit Leiden biedt mogelijkheid voor alle studenten, docenten en medewerkers de mogelijkheid om een weblog te starten. Zij maken hierin het onderscheid tussen een persoonlijke/individuele weblog voor één persoon, een groeps/thema weblog, die meerdere auteurs kan bevatten en een onderwijsweblog ter ondersteuning van een specifieke cursus.
de weblogs van de masteropleiding MediaCulture aan de Universiteit Maastricht. Dit is een mooi voorbeeld van hoe studenten een weblog bijhouden gedurende hun studiejaar. Enerzijds moesten de studenten hier een aantal verplichte postings plaatsen, maar anderzijds waren de studenten (uiteraard) ook vrij om hun weblog verder te gebruiken voor hun opleiding.

Weblog Applicatie

Ten slotte heb ik nog gekeken naar wat een geschikte (open source) applicatie is voor het onderwijs. Ik heb hiertoe gebruikt gemaakt van het door Karin van den Berg ontwikkelde selectie- en evaluatiemodel voor open-source software. Op basis van de selectiefase bleven in een rangschikking van hoog naar laag een vijftal applicaties over: Drupal, Serendipity, b2evolution, Blojsom en boastMachine. De eerste twee applicaties, Drupal en Serendipity zijn vervolgens nog aan een nadere evaluatie onderworpen.

Aanbevelingen

Uit dit onderzoek kwamen een aantal aanbevelingen naar voren; ik vermeld hier een aantal:

wil een instelling een weblog inzetten, dan is het goed gestructureerd opzetten hiervan (door middel van een pilot) een grote pré.
een goed doordacht implementatieplan komt de succesvolle inzet van een weblog binnen een cursus ten goede
willen weblogs worden opgenomen in een cursus, dan moet het cursusontwerp hierop zijn / worden aangepast.

Tot slot

Ik vond de wereld van de weblogs en social software een interessant onderwerp om te onderzoeken en ik kan vooral de lezer aanraden om zelf deze boeiende wereld zelf te gaan verkennen en ervaren.

Documenten

De scriptie en de presentatie zijn beide van zijn weblog te downloaden.

Personalia

Drs. Maarten Kremers (1977, Raamsdonk) is op 24 augustus 2006 afgestudeerd voor de opleiding Informatiekunde aan de Universiteit van Tilburg. Afstudeerbegeleiders waren drs. L.N.M. Remijn MIM en dr. B.A. van der Walle van het departement informatiekunde aan de Universiteit van Tilburg.